|
Ooit een initiatief …… nu een
Rijksmonument
Het eerste initiatief om in Zuid-Limburg een botanische tuin aan te leggen, dateert al uit
de midden jaren dertig. Het plan van de toen-malige Zuidlimburgse Tuinbouwvereniging
Heerlen (de huidige KMTP) voor realisatie op de Molenberg in Heerlen, werden echter door het Heerlense
college afgewezen.
Na contacten met het Fonds voor Sociale Instellingen (FSI) van de Staatsmijnen en de
belangeloze medewerking van de parochie in de Kerkraadse wijk Terwinselen kreeg het plan
realiteitswaarde.
In 1938 kreeg de tuin- en landschapsarchitect John Bergmans opdracht van de Staatsmijnen
voor het ontwerp van de tuin.
Rond een kledingbedrijf is een rots-muurtuin ontworpen, die door middel van een
verbindingspad om de begraafplaats heen leidde naar het tweede ontwerp: de Engelse
landschapstuin.
In deze landschapstuin werden door Bergmans ook een vijver en een vaste plantenborder
opgenomen.
In zijn beplantingsschema's hield Bergmans rekening voor de opbouw van een rijk, botanisch
plantenassortiment.
In 1945 ontwierp Bergmans de kinderspeelplaats en nadat in 1950 nogmaals de parochie
een stuk grond werd afgestaan, werden beide gedeelten geheel in het ontwerp van de
landschapstuin opgenomen.
Het in 1950 geschonken paviljoen (ontwerp van Woningbeheer der Staatsmijnen), door Bergmans oorspronkelijk gepland bezijden de hoofdpoort, werd op verzoek in 1952 geplaatst
bij het kruispunt
St. Hubertuslaan/Singelweg (het paviljoen is ook nu nog in de tuin in gebruik: het huidige
"theehuisje").
In 1962 werd de rots-muurtuin afgebroken vanwege de mogelijke uitbreiding van het
kledingbedrijf en verplaatst naar de oostzijde van de vijver.
Met de nadere sluiting van de kolenmijnen in de zestiger jaren, werden alle
"bedrijfsvreemde bezittingen" door de Staatsmijnen afge-stoten.
Na jaren van verpaupering is de tuin, op initiatief van het Natuurhistorisch Museum en met
aanbevelingen van de universiteiten van Utrecht, Wageningen en Nijmegen, in 1972
overgedragen aan de gemeente Kerkrade.
Op 11 oktober 1973 werd het beheer overgedragen aan de Stichting Botanische Tuin Kerkrade.
De tuin is sedert 1998 een Provinciaal Monument en sinds november 2000 een Rijksmonument,
vanwege "de cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een culturele en
sociaal-economische ont-wikkeling.
Architectuurhistorische waarden ontleent de Tuin aan het bijzondere belang voor de
geschiedenis van de tuinarchitectuur: als voorbeeld van het oeuvre van tuinarchitect John
Bergmans; wegens de esthetische kwaliteiten van het ontwerp; wegens de grote variëteit
aan plantenassortimenten".
|
|
